Mas Maayo Kun Masabtan

Mas mopatigbabaw gyod ang akong pagpa-peryodista basta ingon na ani nga hisgutanan. Si Bitoy Abad ug John Canaya mikomentaryo man gud bahin adtong akong gisuwat ining blog nga ang titulo “Mamatay ang Binisaya? Pag-sure mo uy!” Naghisgot sila og “lunsay” ug “timgas” nga Binisaya.

Wa koy problema ana. Basta ang ako lang, dili lang nato gamiton ang “timgas” nga Binisaya kun sa atong tan-aw dili na masabtan sa mas daghan nga bumabasa. Unsaon man nato ang Binisaya nga dili masabtan? Mao bitawng sugot ko nga sagulan ni og Iningles nga mga pulong basta lang sad ang maong mga Iningles nga pulong masabtan dili lang sa mga nakataak og kolehiyo kun dili hasta sad adtong mas daghan nga wa maka-eskwela o elementarya ra ang nataakan.

Bahin sa sugyot ni Bitoy nga mag-Binisaya sa eskwelahan, nindot na aron mas masabtan gyod sa mga estudyante ang leksyon. Nakasuway ko og tudlo og “Dialectical Materialism” sa mga mag-uuma nga wa makataak og hayskul. Binisaya ang among lenggwahe nga gigamit ug sa kadugayan duna baya gyoy nasabtan ang mga mag-uuma sa maong pilosopiya. Kun mahimo na sa bukid, nganong dili man sa eskwelahan?

Ang problema lang gud anang paggamit sa Binisaya isip medium of instruction kay daghan. Una, kinahanglang klarohon asa na ipatuman. Ang akong ideya nga kun naa ka sa mga lugar nga ang gigamit nga pinulongan sa naandang transaksyon Bisaya, Binisaya sad ang medium of instruction. Kun Tagalog, di Tagalog sad ang medium of instruction.

Ikaduhang problema, kinahanglan na’g balaod sa Kongreso, unya kahibawo na man ta sa kinaiya sa atong mga Kongresista. Kikbak ug pork barrel ra ang gihunahuna. Unya nahigot sad sa kolonyal nga hunahuna kining maong mga magbabalaod. Ang ilang gipangga mao man ang Iningles, dili ang lokal nga mga pinulongan.

Ikatulo, kinahanglan nga ihubad ang tanang mga libro nga gigamit sa mga tinun-an ngadto sa Binisaya ba o Tagalog o Waray-Waray, ubp. Mahimo lang na kun dunay determinasyon ang Departamento sa Edukasyon ug kun dili mag-ukon-ukon ang Malacañang sa paggasto. Kahibawo ba mo nga ang paghimo og libro usa sad ka tinubdan sa korapsyon sa Departamento sa Edukasyon?

Labaw sa tanan, nia na ta sa panahon sa “globalisasyon” ug ang nag-unang gisaligan sa atong gobyerno mao ang kita sa atong mga overseas Filipino workers (OFW). Unsaon na man lang unya nato pagbaligya sa atong mga mamumuo sa gawas kun dili sila kamao mag-Iningles? Mao man gani nga dunay presyur ron sa Kongreso nga himoong balaod nga Iningles na lang ang medium of instruction ug dili na bilingual.

Buot ipasabot, ang nasyonalismo morag nalupigan na sa demanda sa tiyan.

Makaguol, bitaw, pero mao ni ron ang kamatuoran. Maong kadtong nagmahal sa dila nga Binisaya way laing mahimo gawas sa paggamit sa laing mga pamaagi gawas sa pagpanawagan nga usbon ang medium of instruction sa eskwelahan. Kining blog, pananglitan, mahimo ning agianan niadtong gusto nga manalipod ug mopalambo sa pinulongang Binisaya.

Basta duna pay mga tawo nga magmahal sa Binisaya, di gyod ko maguol o mahadlok nga mawagtang kining maong pinulongan.

–Candido O. Wenceslao (April 7, 2007)   

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: