Short Fiction 1: Christine

Cebuano is the language I grew up in, and which I love passionately. I write in English mainly because it is important in my line of work. But given the chance, I will write in Cebuano more, not only to give vent to my creative bent but in other aspects of endeavors as well. I wrote this short story inside the camp, where I stayed for several months after my second arrest in Bohol, a neighboring province of Cebu, in 1988. By the way, I was a revolutionary in my younger days, fighting for national freedom and democracy. This story summed up the feelings I harbored during the times of uncertainty while under detention—the longing, the conflicting viewpoints, the hope for the future.

CHRISTINE
By: Candido Wenceslao
 Paborito niya ang maong awit. Ug samtang naminaw siya sa mananoyng huni sa cassette, nahinumduman usab niya si Christine. Gisud-ong niya ang mangitngit nga palibot sa gawas sa bintana ug gihanggap ang mabugnawng huros sa hangin nga misapigad sa iyang dagway.
 “Imagine no possession
 I wonder if you can
 No need for greed or hunger
 A brotherhood of man
 Imagine all the people
 Sharing all the world…”
 “Paminawa, Chris,” ni Glenn pa usa ka hapon niana samtang siya ug si Christine nangaon sulod sa canteen sa ilang unibersidad. “Kahibawo ka, meaningful kaayo ang maong kanta para nako. Bisan ang iyang tono haom kayo sa iyang message. Sa akong observation, usa kini sa mga best compositions ni John Lennon.”
 Miyangongo si Christine samtang wala sa hunahuna nga nagduwaduwa sa straw sa gi-order nilang softdrink.
 “Bitaw,” niya pa. “Pero kun akoy imong pangutan-on, there is something lacking in that song. Hinuon typical kana sa mga western songs. Kun may message, lacking. Okay man, Glenn, kun mag-imagine kita og heaven dinhi sa yuta. But how do we go about it? Mahimo nakong hatagan og credit si John Lennon kay na-perceive niya ang inequality, ang chaos, ang selfishness nga nag-prevail sa atong society. Pero dapat dili ka lang kutob sa theory. You must put what you imagine into practice. Parehas nimo, mahilig ka sa philosophy. Pero what has philosophy taught you? Matud pa sa usa ka thinker nga akong nabasahan nga ang mga philosophers naka-interpret sa kalibutan pero the point is to change the world, di ba?”
 Nahikatawa si Glenn. Seryoso si Christine. Ug mga mata sa ulitawo, daw misamot ang katahom sa iyang hinigugma.
 “Opps! Naa ka na sab ana, Chris. Daan pa gyod ko nga ari lang gihapon nako pauli ning atong estorya. Na-observe nako nga kaganina pa gyod nimo gisigihag criticize ang akong hilig sa intellectual joust. Pero, okay, sakyan nako ang imong point. We have to change this goddam world into something more wholesome. Pero can we do it in our lifetime? We must admit nga ang human race mi-thrive diha sa diversity. Kun tanan parehas, ambot kun duna bay tawo. So duna gyoy selfish, dunay tarong, dunay tawo nga violent, etcetera, etcetera. Matiguwang nga lang ta, nothing will happen. Mao nga it’s better to attend sa atong kaugalingong life and then contribute what we can instead of leaving our lives to the dogs tungod kay gusto natong i-enforce wholesale ang utopia nga in the end palpak man gihapon.”
 Milingolingo si Christine.
 “Mao na ang akong gi-stress kaganina pa, Glenn. Nagpatibabaw kanunay ang imong selfishness. Okay ka sa mental calisthenics kay it would not involve sacrifices. Pero kun dili ka, I will.”
 Wala motingog si Glenn. Way tingog nga gisud-ong niini pag-ayo ang dalaga.
 “I have made my decision, Glenn. Mounding nako sa pag-eskwela. The university no longer has a meaning for me. I want to be with people ug sa uban nga andam nga mo-sacrifice sa ilang life. Ug tingali, mausab namo ang atong society into something worthwhile.
 Gibuhian ni Glenn ang usa ka halawom nga paghupaw.
 “Sayop ka Chris. But I will not stop you. Lisod man kun i-force nako ang akong mga ideas diha nimo. Kabibawo ka, since that time nga nagkabarkada mo si Jessica, na-notice na nako ang mga kausaban sa imong perceptions. Your principles have hardened. Nahimo kang radical sa imong mga views.
 “Unsa may imong i-expect sa situation, Glenn? Dili ka ba mahimong radical sa nakita nimong inequities?
 “Okay, okay, nasabtan tika. Dili na ta maglalis, okay? Now, duna lang koy pangutana. What about our relationship?”
 Wa motingog si Christine. Miduko siya ug tataw ang iyang panglimbasog nga mapugngan ang luha nga buot na nga manglugmaw sa iyang mga mata. Gipunit niya ang iyang shoulder bag ug mibarog.
 “I’ll make my decision later, Glenn.”
 Nanghupaw og halawom si Glenn. Giputol niya ang handuraw sa dihang nabati niya nga gitugnaw siya. Gisira niya ang bintana ug gipawong ang cassette. Pagkahuman, gikuha niya gikan sa iyang file ang katapusang sulat ni Christine ngadto kaniya. Gay-ot na kayo kini sa subling pagbasabasa. Apan sa ingon niadtong higayon, dili gayod kalikayan sa ulitawo nga kuhaon kini pag-usab gikan sa dapit nga gihiposan.
 “Sus, Glenn, kun makaari ka pa lang sa dapit nga akong gi-organize Makita unta nimo unsa ang tinuoray  nga esensya sa giingon natong pag-alagad sa katawhan. Diri ra nako ma-feel ang hingpit ng contentment duyog sa masang mag-uuma. Tingali tungod sab kini kay nakita nako kun unsa gayod diri ang kalisdanan, ang mokaon og lagutmon, ang mobaktas sa bakilid, ang kapait sa panginabuhi. Ambot lang, Glenn, pero imposible na tingali mausab pa ang akong hunahuna sama sa imong giingon sa imong suwat ngari nako…”
 Gihipos pagbalik sa ulitawo ang suwat human kini niya mabasa sa makadaghan. Way timik nga naglingkod siya sa makadiyot ug pagkahuman gisul-ob niya ang iyang jacket ug nanaog aron pagpalabay sa iyang gibating kalaay. Gisubay niya  ang bag-ong gisementong dalan paingon sa bugtong pantalan sa lungsod.
 Maanindot niadtong orasa ang kagabhion ilabina sa langit. Bisan ang balod sa kadagatan daw hapuhap lamang sa baybayon ug ang hangin bisan kun tugnaw dili makusog ang paghuros. May pipila na usab ka tawo sa pantalan nga nagpalabay sa kagabhion.
 “Parts Glenn! Parts!”
 Nahapalingi si Glenn sa tawo nga diha sa iyang luyo. Gitutokan kini niya pag-ayo. Mipahiyom siya.
 “Parts, Mar? Ikaw ba ni? Pastilan, long time no see ha, but now…”” niya pa.
 “Ako bitaw,” tubag sa iyang higala. Naglamano sila.
 “Matay parts, dugaya na natong wa magkita sa?” matud ni Glenn. “Morag estudyante pa man tingali ta adtong katapusan natong panagkita didto sa Cebu.”
 Hinayhinay sila nga nanglakaw paingon sa tumoy sa pantalan.
 “Mao lagi, parts Glenn,” tubag ni Mar.
 “Unya, nasuroy man? Uy tuod, nabalitaan man diay nako nga dako ka nang tawo sa Manila.”
 “Ah, sobra ra pud ron, parts. Hinuon nakasingit gyod ko sa NPC. Kahibawo man ka nga engineering ra man tawoy atong nahuman. Ikaw? Sulti ni Mama nako nga nag-abroad man kuno ang pamilya unya ikaw na lay nagpabilin dinhi sa ato.  Buanga nimo, parts, nganong wa man ka mokuyog sa States? Wa kay makuha dinhi uy. Di ka madato kun dinhi ra ka. Sus, pila ra goy sweldo anang pagmaestro nimo sa atong high school dinhi. Mao lagi sulti ni Mama nga sayang lang ang imong pagka-valedictorian sa high school ug pagka summa cum laude sa college unya nagmaestro ka lang sa suok-suok.”
 Nahitawa si Glenn.
 “Di man pud ko gusto magdato parts Mar. Kuntento na man kos akong contribution sa society pinaagi sa pag-develop sa edukasyon sa mga batan-on sa atong lungsod. Gawas ana, nakatabang ko og tukod sa consumers cooperative dinhi ug karon duna koy hunahuna nga tabangan sa marketing sa kopras ang mga mag-uuma. Ginagmayng projects lang ba.”
 “Unsa na gud nang imong panghunahuna, parts, nga tiniguwang na man na. Unsa man, molansad kag mayor dinhis ato? Sultihi lang ko kay mokampanya ko nimong daan. Naay akong kaliwat usa gud na ka batalyon.”
 “Matay parts, wa gyod mawala kanang imong pagkakomedyante. Kahibawo ka, wa gyod bisan kanus-a mosulod sa akong ulo  kanang pulitika  ug labaw na nga wa ko maghandom nga baslan ang akong gihimo. Ambot, lahi gyod kun ang imong activities haom kayo sa imong interest kay maka-feel man ka og fulfillment. Pero taym pa. morag nia na man masentro nako ang estorya. Ikaw, minyo na ba?”
 “Haskang paita ning palikero ta parts, dugay kayo tang maminyo. Bitaw, morag nagplano na kog minyo karong June. Kana kun dunay interesadong mosugot nako. Tuod parts, ikaw? Di ba imo man tong nauyab kadtong Miss Liberal Arts kaniadto? Si kuan ba… si Christine.”
 Wa dayon motubag si Glenn. Ang iyang mga mata didto mahapunting sa naglugitom nga kadagatan sa halayo.
 “Nganong wa man to nimo dayona, parts?” padayon ni Mar. “Beauty and brains gud to. Pero gisultihan ko ni Jun, kadto bang opisyal natos ROTC sa una, sa pagkita namo kausa sa Manila nga nasubay man kunog hiwi nga dalan si Christine. Sayanga niya no?”
 Nagpabiling walay timik si Glenn. “Pwede bang dili na lang ta mag-estorya bahin ni Christine? Tana, adto tas merkado kadiyot. Mag-inom tag tagsa ka botelyang beer samtang mag-estorya. Painit sa dunggan ba.”
 “Aw, maayo man kun away na kay atong balibaran,” tubag ni Mar. “Tana.”
 Lawom na ang kagabhion sa dihang nahiuli si Glenn sa iyang balay. Ang kangitngit ug kamingaw sa palibot daw nagkakunsabo sa pagpasamot pa sa kabug-at nga mihamok sa iyang dughan. Milingkod siya sa bangkong kawayan nga diha sa nataran samtang naninguha sa pagwagtang sa kaguol nga mihabol sa iyang galamhan. Si Mar tipik sa iyang nangagi ug sa  iyang nangagi anaa si Christine.
 Alang kang Glenn, mas makumpleto unta ang iyang kalipay kun naa pa sa iyang kiliran si Christine, kun nagtambayayong pa unta sila ug nagtampuhay sa ilang katakus ug kaalam alang sa mga proyekto nga iya nang nasugdan. Apan lahi ang gipili ni Christine nga bersyon sa pag-alagad ug gisirhan niini ang ganghaan paingon sa panaghiusa sa ilang nagkasumpaking panglantaw.
 Ang bugtong lamang gilauman ni Glenn mao ang ugma. Dili kini niya mapasabot. Apan daw may tingog nga nagsulti kaniya nga moabot ra ang panahon nga magkatagbo pag-usab ang ilang dalan ni Christine, ang ilang mga pagtoo, ang ilang mga kasingkasing.
 Mibarog siya ug misaka sa balay. Gihikyad niya ang higdaanan sa iyang lawak ug pagkahuman gipawong ang suga. Mihigda siya. Ug taliwala sa kangitngit daw miukot pag-usab sa iyang panumduman ang masulob-ong tingog ni John Lennon:
 “You may say I’m a dreamer
 But I’m not the only one
 I hope someday you’ll join us
 And the world will live as one…”

–Published in Sun.Star Weekend, the weekly publication of Sun.Star Cebu, on Feb. 3, 1991 (All Rights Reserved)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: